Joga jest ortodoksyjnym system filozoficzno-religijnym i zbiorem dyscyplin duchowych powstałym w Indiach przed wieloma tysiącleciami.

Podstawowymi założeniami tego systemu jest istnienie reinkarnacji i prawo karmy, z których wyzwolenie następuje po zaawansowanym treningu ciała, przestrzeganiu zasad etycznych, skupieniu, medytacji i ascezie . Z tych założeń wynika cały zbiór zaleceń etycznych i przeróżnych technik, prowadzących do samodoskonalenia. Praktyka jogi wraz z medytacją i ascezą przyczyniają się do rozwoju duchowego, fizycznego, moralnego i umysłowego.

Ten wielopłaszczyznowy rozwój człowieka prowadzi do jego otwarcia się na prawdę i zmienia sposób jego istnienia na doskonalszy i wyższy od dotychczasowego, przeciętnego poziomu egzystencji ludzkiej.

Początek jogi ginie w tak bardzo odległej przeszłości, iż niektórzy jogini twierdzą, że przekazali ją ludziom sami bogowie, w czasach gdy przebywali na Ziemi. Przez całe wieki i tysiąclecia joga była praktykowana przez mistrzów i przekazywana uczniom w cichych, odległych miejscach i zamkniętych aszramach. Była swego rodzaju wiedzą tajemną, pilnie strzeżoną przed niewtajemniczonymi, to jednak była zawsze dostępna dla ludzi szczerze zainteresowanych samorozwojem i szukających dróg do samodoskonalenia.

Jedną z przyczyn tej otaczającej jogę tajemniczości są niebezpieczeństwa, które mogą pojawić się podczas jej nieumiejętnego uprawiania. Stosowanie niektórych jej technik powoduje bowiem podniesienie energii w ciele w takim stopniu, że aż może to wyzwalać pewne, czasem wręcz groźne, siły duchowe mogące stanowić zagrożenie dla osoby do tego nieprzygotowanej, źle prowadzonej lub nieprowadzonej wcale. Aby być przygotowanym na taki przepływ wzmożonych sił duchowych, trzeba przedtem przebudować całą swoją psychikę oraz wzmocnić organizm. Inaczej te niekontrolowane siły mogą się stać niebezpieczne dla zdrowia, zarówno fizycznego, jak i psychicznego.

Joga obejmuje sprawy o kluczowym znaczeniu dla ludzkiego zdrowia cielesnego, jego sprawności umysłowej, równowagi emocjonalnej i życia duchowego. W jej uprawianie można, a nawet trzeba, angażować się powoli i stopniowo, podążać konsekwentnie wybraną ścieżką, w tempie zgodnym z naszymi możliwościami i z  wewnętrznym rytmem, koniecznie bez pośpiechu i niecierpliwości. Początkujący uczeń jogi, jeżeli nawet nie osiągnie w krótkim czasie wyższego stanu świadomości, to z pewnością zyska jaśniejszy umysł, bardziej przyjazny i zdystansowany stosunek do ludzi, lepsze zdrowie psychofizyczne i większą skuteczność w pracy. A przy tym stopniowo zacznie się przed nim otwierać droga do uniwersalnej prawdy.

Istnieje wiele ścieżek podążania za nauką jogi, a każda z nich prowadzi do tego samego celu, którym jest zespolenie świadomości indywidualnej ze świadomością kosmiczną. Każda z nich jest dostosowana do potrzeb i możliwości różnych typów psychicznych i innych, różnych faz ich rozwoju. Oto one:

Karma joga — prowadzi do do doskonałości przez bezinteresowne służenie, nazywana jest jogą sprawiedliwego czynu.

Radża joga — to joga świadomości, do zjednoczenia prowadzi w niej medytacja.

Dżnianajoga — na tej drodze osiąga się zjednoczenie poprzez poznanie i wiedzę.

Mantra joga — tu kluczowe znaczenie mają słowo i dźwięk.

Hathajoga — jest jogą ćwiczeń fizycznych i fizycznego opanowania organizmu. We współczesnym świecie, zwłaszcza zachodnim, to właśnie ta ścieżka jogi jest najbardziej znana, praktykowana przez wielu uczniów i powszechnie utożsamiana, co jest przecież wielkim błędem, z nauką jogi w ogóle. A często rozumiana jest jako egzotyczny system gimnastyczny, coś w rodzaju modnego fitnessu. Podkreślam zatem raz jeszcze, że jest to tylko jedna z wielu istniejących ścieżek jogi, mająca przede wszystkim wymiar duchowy.

Bhakti joga — tu uzyskuje się zjednoczenie dzięki miłości lub żarliwości religijnej.

Lingam-Joni joga — to joga we dwoje, zwana jest także „jogą seksualną”.

Laja joga — technika dochodzenia do zjednoczenia przez obudzenie czakramów.

Wybór odpowiedniej dla siebie ścieżki jest sprawą indywidualną i zależy od skłonności i zainteresowań, powinien być decyzją zgodną z wewnętrznym przekonaniem.

Do nauki jogi należy również cały system technik duchowych, dzięki którym można doświadczać podstawowej wiedzy wewnętrznej i przyspieszać proces własnego rozwoju.

Żadne nowe doświadczenie ani wiedza nie zostaną przez ucznia uznane za prawdę, dopóki świadomość ucznia po wielu ćwiczeniach nie rozpozna ich jako prawdy. Naukę jogi traktuje się jako proces przypominania o tym, co kosmiczny umysł, znajdujący się w uczniu, już i tak doskonale wie, tylko o czym jego ziemska świadomość zapomniała. Jest to proces budzenia jego własnej wewnętrznej wiedzy.

Całą pracę fizyczną i duchową, wiodącą do tego pożądanego stanu, trzeba wykonać samodzielnie, nauczyciel jest tu jedynie drogowskazem, jak i gdzie tę uniwersalną prawdę w sobie odnaleźć.

Anegdota związana z jogą mówi, że pewnemu uczniowi, który zbyt gwałtownie domagał się od swego nauczyciela szczegółowych wskazówek, jak szybko osiągnąć doskonałość, jego guru powiedział krótko: „Myśl i kochaj!"...

Marek Grabowski